Parafia Czaple Wielkie

Parafia Rzymsko Katolicka p.w. św. Bartłomieja Apostoła, Czaple Wielkie 1
Proboszcz: ks. Jacek Wójcicki
tel. 12/38-99-063
 
Historia Czapel sięga aż do roku około 1800 przed naszą erą. Na ten okres bowiem datowane są ślady osady, na które natrafiono podczas robót wodociągowych w 1993 roku. Według danych historycznych, tę właśnie osadę o nazwie Czapl – książe Kazimierz Sprawiedliwy w roku 1184 przekazał Kolegiacie św. Floriana w Krakowie, określając bliżej, iż znajduje się ona nad strumykiem, na południe od Przesławic. Nazwa z czasem ulegała zmianie na Nova Czapla, Czaple Duże, a obecnie Czaple Wielkie.
 
Przełomowym wydarzeniem historycznym w Czaplach, było zorganizowanie w latach 1326 – 1347 parafii składającej się z: Czapel, Czapel Małych i Smrokowa. Fundatorem parafii był biskup krakowski Jan Grot, który podczas organizowania parafii, bez uzgodnienia z Konwentem Parafii Miechowskiej, wyłączył wieś Przesławice z parafii miechowskiej i przyłączył do Czapel Małych. Tym pociągnięciem administracyjnym pragnął powiększyć parafię w Czaplach. Konwent poczuł się urażony decyzją biskupa i sprawę zaskarżył do Stolicy Apostolskiej, która spór rozpatrzyła na korzyść Miechowitów, a Przesławice wróciły do parafii miechowskiej. Od początku XV wieku został ostatecznie ustalony terytorialny podział administracji kościelnej i w zasadzie nie uległ zmianom po dzień dzisiejszy. W tym okresie historycznym pojawia się wzmianka o tym, że już w 1345 roku w Czaplach stał kościółek drewniany kryty gontem pod wezwaniem Bożego Ciała. Według przekazu ustnego zasłyszanego w roku 1930 od najstarszych parafian czapelskich, ów kościółek spłonął po nabożeństwie wieczornym od pozostawionej palącej się świecy. Na okoliczność istnienia w tym czasie kościoła – ks. Jan Wiśniewski w swym opisie „Dekanat miechowski", wyd. 1917 r. pisze: "W 1440 roku stał w Czaplach Wielkich kościół drewniany."
 
Z tej informacji można sądzić, iż pożar kościoła miał miejsce około 1440 roku. Dziedzicami Czapel byli wówczas: Jakub Trepka herbu Topor i Mikołaj Berziowski herbu Madrostki. W pierwszej połowie XVIII wieku, Popielowie herbu Sulima, nabyli wieś Czaple Wielkie i dziedziczyli je, aż do zakończenia II Wojny Światowej.
 
W 1523 roku na zgliszczach spalonej świątyni odbyła się konsekracja nowego, murowanego kościoła pod wezwaniem św. Bartłomieja Apostoła. Dla upamiętnienia tego wydarzenia, na zewnętrznej ścianie od południa wmurowana jest marmurowa płyta z napisem:

PER ANDREA
PYROCZKY
CONSTRUCTA
EST ECCLESYA
1523.

Przy budowie nowego kościoła budowniczy starał się zachować styl romański o charakterystycznej kwadratowej wieżycy zakończonej w górnej kondygnacji ośmiokątem. W wielu innych szczegółach starał się wzorować na kościele w Wysocicach (sąsiednia parafia z roku 1252). W kościele znajdują się cztery ołtarze. Ołtarz główny drewniany posiada dwie kolumny. W centralnej części znajduje się obraz przedstawiający męczeńską śmierć św. Bartłomieja Apostoła, namalowany przez Wojciecha Eliasza w 1865 roku. Drugi ołtarz z obrazem Matki Boskiej Bolesnej z zasuwą, na której namalowana jest św. Barbara. Trzeci ołtarz jest obrazem św. Józefa z dzieciątkiem Jezus na ręce. Czwarty ołtarz przy kruchcie od strony południowej z obrazem św. Jana Nepomucena. Wszystkie wymienione ołtarze są drewniane.
 
W podziemiach kościoła znajdują się trzy groby. W jednym z nich pod starą zakrystią został pochowany w 1682 roku proboszcz ks. Ignacy Zieleniecki. Drugi znajduje się przy wejściu głównym od strony południowej. Kiedy sklepienia tych grobów zapadły się, zrównano je z ziemią a na wierzchu ułożono cementową posadzkę. Trzeci grób znajduje się w nawie od strony północnej. W grobowcu zostały złożone zwłoki Zofii z Badenich-Popielowej. Zmarła 5 maja 1859 roku. Na własny koszt wyremontowała ona chylący się ku upadkowi kościół (wg. ks. J. Wiśniewskiego) wystawiła drewnianą plebanię, a murem otoczyła przykościelny cmentarz (dokonywano na nim pochówków do 1818 roku). W kościele znajdują się epitafia byłych właścicieli Czapel Wielkich z rodziny Dembińskich i ostatnich właścicieli rodziny Popielów. Na uwagę zasługuje duża, marmurowa tablica z brązową płaskorzeźbą ks. arcybiskupa Wincentego Teofila Chościak Popiela, urodzonego w Czaplach w 1825 roku a zmarłego w 1912 r. Został on pochowany w Warszawie. Na nowym cmentarzu przy głównej alei jest grobowiec, w którym pochowane zostały doczesne szczątki proboszcza ks. kan. Józefa Czyża urodzonego 12 marca 1833 roku a zmarłego 22 stycznia 1924 roku. Posługę duszpasterską w parafii czapelskiej sprawował dwukrotnie przez 63 lata. Obok znajduje się grobowiec ks. dr Stanisława Majchra urodzonego w 1908 roku w Czaplach Wielkich a zmarłego w wieku 42 lat. Na cmentarzu w Czaplach spoczywa również w grobowcu rodzinnym ks. Ludwik Mucha. Podczas ostatniej wojny był kapelanem Oddziałów Partyzanckich majora „Hubala”.
 
Od konsekracji nowego kościoła mijają 483 lata. Czapelska świątynia aczkolwiek jest obiektem zabytkowym, jednak bezklasowym, a to na skutek zmian jakie miały miejsce podczas różnego rodzaju remontów dokonywanych w kościele. Pod koniec XIX wieku, kiedy proboszczem parafii był ks. kan. Józef Czyż, dobudowana została od strony północnej nowa zakrystia. Pierwsza mieściła się w absydzie za wielkim ołtarzem (była ciasna i ciemna). W latach dwudziestych minionego wieku, w ścianie północnej wykute zostały dwa otwory, w których zamontowano okna. W ten sposób odpadły również notowania klasowe obiektu, ale uzyskano więcej światła we wnętrzu kościoła. W tym samym okresie czasowym wykonany został remont wieży niższej na kościele, zatracając równocześnie pierwotny jej kształt, co również miało wpływ na ocenę klasy zabytku. Podczas ostatniego remontu (1995 r.) z inicjatywy i przy współpracy z parafianami byłego proboszcza ks. Zygmunta Sawickiego – obydwie wieże (wyższa i niższa) pokryte zostały blachą miedzianą. Przy remoncie wieży niższej – w oparciu o archiwalne zdjęcie sprzed stu laty - przywrócony został pierwotny jej kształt. W perspektywie czasowej zaplanowano pokryć również blachą miedzianą całe zadaszenie kościoła (około 400 m2). Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki dobrze układającej się współpracy proboszcza z parafianami. Dało się to również zauważyć kiedy wyszła sprawa odpowiedniego miejsca pod zbiornik wyrównawczy budowanego wodociągu wiejskiego. Na ten cel udostępniona została działka z własności parafialnej.
 
Obecnie wystrój kościoła wewnątrz i na zewnątrz ulega dostrzegalnej zmianie. Plebania ma nowe pokrycie dachu i orynnowanie. Budynek otoczono obwódką betonową. Koło plebanii jest nowy wewnętrzny plac parkingowy. Na zewnątrz uporządkowane zostało otoczenie kościoła i plebanii. W budowie znajdują się dwa parkingi samochodowe oraz została poszerzona jezdnia na zatokę parkingową. W sadzie przyległym do plebanii usunięty został stary drzewostan, który w przyszłości będzie zastąpiony młodymi drzewkami. Od strony wschodniej teren plebanijny otoczono nowym płotem z elementów betonowych. Zmieniono całościowo zadaszenie tzw. ”babińca” oraz wstawiono, nowe dębowe drzwi boczne kościoła. We wnętrzu dokonano modernizacji oświetlenia i instalacji elektrycznej, wymieniono stare, spróchniałe ławki i mensy ołtarzy bocznych oraz konfesjonał. Zamontowano także automatykę mechanizmu dzwonów, które wzywają teraz nas nie tylko na Msze ale i do tradycyjnych modlitw: południowego „Anioł Pański” i wieczornej godziny „Apelu Jasnogórskiego.To wszystko zostało dokonane dzięki współpracy parafian z ks. proboszczem Jackiem Wójcickim, który od niedawna roku sprawuje duszpasterską posługę w naszej parafii, pełen inwencji i pomysłowości. Osobiście kieruje pracami społecznymi i bierze w nich czynny udział.
 
/tekst: Fryderyk Markiewicz/

Ta strona WWW wykorzystuje pliki ciasteczek (ang. cookies). Korzystanie z tej strony WWW bez zmiany ustawień dotyczących akceptowania plików ciasteczek, oznacza akceptację faktu, iż będą one przechowywane na telekomunikacyjnym urządzeniu końcowym abonenta lub użytkownika. Informacje na temat sposobu zmiany ww. ustawień można znaleźć w instrukcji obsługi oprogramowania jakiego użyto do wyświetlenia niniejszej strony WWW. Więcej informacji na naszej stronie tutaj.

  Akceptuję cookies z tej strony.
EU Cookie Directive Module Information